Cập nhật điều trị rối loạn cương dương

Chủ Nhật, 17 tháng 12, 2017

Rối loạn cương dương hay còn gọi là liệt dương, bất lực... đây là tình trạng bệnh lý mang tính xã hội. Bệnh tuy không gây tử vong, cũng như không cần phải xử trí cấp cứu, nhưng đã dần dần ảnh hưởng đến cuộc sống tinh thần con người. Trạng thái mất cân bằng này sinh ra chán nản trong công tác, trong các sinh hoạt giao tiếp đời thường, trầm cảm trong suy tư; và là nguồn gốc của nhiều chứng bệnh khác về thần kinh, tâm thần như suy nhược thần kinh, trạng thái sầu uất, thậm chí cả trạng thái tâm thần phân lập.

Điều trị rối loạn cương dương bằng sóng xung kích cường độ thấp


Cùng với sự phát triển của khoa học kỹ thuật. Ngày nay nhiều phương pháp điều trị rối loạn cương dương hiện đại đã được áp dụng cho hiệu quả cao. Đặc biệt là từ năm 2013 Hội Tiết niệu, thận học Châu Âu và Hội Niệu khoa Hoa Kỳ đã chính thức coi " Điều trị rối loạn cương dương bằng sóng xung kích cường độ thấp " là TIÊU CHUẨN VÀNG trong điều trị rối loạn cương dương. 

Bài viết này sẽ cung cấp cho quý bạn đọc những phương pháp điều trị rối loạn cương dương từ cổ điển đến hiện đại.


A. Điều trị không phẫu thuật


1.         Thay đổi lối sống


Tránh tình trạng béo phì.
Thường xuyên tập thể dục. Rối loạn cương dương có tỉ lệ cao ở người lười vận động và tỉ lệ thấp hơn ở người năng vận động. Chú ý tập luyện các nhóm cơ vùng chậu.
Không hút thuốc lá. Hút thuốc lá gia tăng đáng kể rối loạn cương dương, bệnh tim mạch, tăng huyết áp, và phải dùng thuốc điều trị (Derby và cộng sự, 2000).
Đi xe đạp đường trường là một yếu tố nguy khác cần bàn luận.

2.         Thay đổi thuốc điều trị


Khi bệnh nhân than phiền về suy giảm tình dục sau khi điều trị, rất cần xác định vấn đề liên quan. Thuốc hạ áp làm giảm huyết áp, ảnh hưởng nguyên phát đến sự cương dương. Các thuốc ức chế Alpha-adrenergic không chọn lọc là nguyên nhân thường gặp gây ảnh hưởng cương dương. Cần chú ý các thuốc như: methyldopa, reserpine, lợi tiểu thiazide, spironolactone, ức chế kênh canxi, ức chế men chuyển angiotensin…
Trên bệnh nhân điều trị trầm cảm, SSRIs (selective serotonin reuptake inhibitors) đã thay thế thuốc chống trầm cảm 3 vòng và MAOs (monoamine oxidase inhibitors) do hiệu quả điều trị tương đương hoặc tốt hơn nhưng tác dụng phụ ít hơn.

3.         Chiết xuất thảo mộc


Nhiều chiết xuất thảo mộc đã được dùng trong nhiều thể kỉ ở nhiều nơi trên thế giới để trị rối loạn cương dương. Bảng sau tóm tắt một số chất thông dụng và tác dụng chính đã được tìm thấy trong những nghiên cứu lâm sàng (Campbell 2007):


Ở nước ta, dược thảo có trong:
- Trong một số bài thuốc gia truyền
- Các bài thuốc y học cổ truyền bằng thảo môc trong đó có: nhân sâm, ba dương, dâm dương hoắc
- 1997 Hàn Quốc giới thiệu bài thuốc mà vị thuốc chính là nhân sâm đỏ.
-  Dùng bạch tật lê ( Tribulus ) là một loại cây cỏ mọc ở Bungaria, một số nước Asian, miền Trung Việt Nam dùng loại cây cỏ này làm thức ăn

4. Dùng các cơ quan của sinh vật


- Hòa vào rượu: sừng tê giác, mật gấu, máu rắn, máu ba ba
- Các món ăn: mào gà trống, lưỡi chim, tinh hoàn dê, tinh hoàn bò rừng trong thời kì động dục
- Năm 1997, Indonesia công bố bài thuốc dùng tinh hoàn và dương vật cá sấu
Việt Nam có kinh nghiệm dùng tầm chín, rắn độc, cá ngựa, tắc kè

5. Sử dụng các phương pháp hỗ trợ cho sự tưới máu vào dương vật


-           Châm cứu
-           Xoa kích thích dương vật
-           Dùng các chất kích thích xoa vào dương vật

6. Tâm lí-tình dục liệu pháp


Bệnh nhân không có nguyên nhân thực thể gây rối loạn cương dương hoặc không bị rối loạn cương dương nên tham gia khóa tâm lí tình dục trị liệu ngắn hạn (6-12 tuần).
Trong rối loạn cương dương do nguyên nhân thực thể, phương pháp này có thể phối hợp với các phương pháp khác để nâng cao hiệu quả điều trị. Stress, lo lắng có thể ảnh hưởng đến đời sống tình dục nên không được xem thường phương pháp này trong các điều trị nguyên nhân thực thể.

7. Dùng nội tiết tố


Với nhóm do suy tuyến yên qua kết qủa việc định lượng các nội tiết tố trong máu. Dùng thuốc nhóm LH- Gonadotrophin chorionic endo. Biệt dược là Pregryl 1500 IU/ống dùng 1.000- 3.000IU/ 1-3 lần/ 1 tuần
Với nhóm do suy giảm lượng testosteron máu khi lượng testosteron máu hạ thấp dưới mức bình thường. Bệnh nhân lớn tuổi nên khảo sát kĩ tình trạng tiền liệt tuyến, nên định lượng PSA máu.
+ Testosteron dạng chích: thường được dùng. Testosteron enanthate hay testosteron cypionate liều 200-400 mg tiêm bắp mỗi 2-4 tuần.
+  Testosteron dạng uống: thường ít hiệu quả hơn thuốc chích.
Cần chú ý tình trạng vàng da (hồi phục khi ngừng thuốc) và carcinoma tế bào gan.
+  Gel có chứa testosteron bôi ngoài da.
+  Cao dán testosteron ngoài da ở vùng bìu.
Bảng sau liệt kê một số dạng testosteron dùng điều trị


8. Dùng thuốc


Alprostadil qua ngả niệu đạo: thuốc được đưa vào niệu đạo bằng một bơm nhỏ. Thuốc ngấm qua thể xốp vào thể hang để khởi phát hiện tượng huyết động học gây cương. Tuy nhiên số bệnh nhân đạt độ cứng để giao hợp chỉ chiếm 1/3 (do thuốc phải ngấm qua nhiều tĩnh mạch trung gian để đến thể hang). Nếu dùng dây thắt dương vật có thể tăng sự ngấm thuốc vào thể hang. Thuận lợi của phương pháp này là dễ sử dụng so với tiêm thể hang. Đau dương vật, bỏng rát niệu đạo trong quá trình thuốc thấm là những bất lợi của phương pháp này. Liều lượng dùng cho 1 lần là 250-500-1000 microgam.
Sildenafil citrate uống: vừa được đưa vào sử dụng. Thuốc tác động qua cơ chế ức chế cGMP trong tế bào và giãn cơ trơn thể hang. Thuốc thường dung nạp tốt và có hiệu quả. Tác dụng phụ nhẹ là nhức đầu, khó tiêu, rối loạn nhẹ màu sắc làm ngưng dùng ở 5-10% bệnh nhân.
Liều dùng dạng viên nén: 25mg-50mg-100mg/ngày x 2lần 1tuần x 5tuần
Phentolamine uống: gây giãn cơ trơn trực tiếp cũng như ức chế Alpha 1 và Alpha 2 adrenergic. Thuốc có hiệu quả và an toàn trong điều trị rối loạn cương dương, tuy nhiên đang trong giai đoạn thử nghiệm lâm sàng.
Apomorphin: là chất đồng vận thụ thể dopamine, đang được thử nghiệm lâm sàng. Dường như thuốc có tác dụng tốt trên cả bệnh nhân rối loạn cương dương do tâm lý.

9. Tiêm trực tiếp vào vật hang


Đa số bệnh nhân rối loạn cương dương có thể điều trị bằng tiêm thuốc vào thể hang.
9.1. Tiêm vào vật hang 150ml dung dịch Ringer lactate: nhằm mục đích làm tăng thể tích ở vật hang, coi như là một phương pháp gây cương cứng dương vật. Phương pháp này ít có tác dụng vì khối lương dịch sẽ thoát nhanh làm dương vật xìu mềm nhanh; bênh nhân bị đau khi tiêm căng tức vật hang nên không hào hứng giao hợp. Đó là chưa nói các biên chứng cứng vật hang, nhiễm trùng vật hang có thể xảy ra.
9.2. Tiêm Aprostadil (Prostaglandine E1) vào vật hang
Sự an toàn và hiệu quả của phương pháp này đã được chứng minh qua nhiều nghiên cứu. Chú ý không dùng cho bệnh nhân đang sử dụng thuốc MAO, bệnh nhân nhạy cảm với thuốc, bệnh nhân dễ bị cương đau dương vật (Bệnh hồng cầu hình liềm, leukemia, đa u tủy). Có thể chỉ định trong một số bệnh như đái tháo đường, xơ vữa động mạch và một số bệnh thần kinh tuỷ sống.
Cơ chế tác dụng của Aprostadil là làm dãn mạch ngoại vi đồng thời làm dãn các cơ trơn do ức chế bài tiết noradrenalin và triệt tiêu sự bài tiết angiotensin.
Alprostadil đơn thuần hay phối hợp với  papaverin hoặc phentolamine tiêm vào thể hang. Nhiều nghiên cứu cho thấy phối hợp 3 thuốc có hiệu quả hơn dùng đơn thuần. Liều thấp có thể dùng cho bệnh nhân chấn thương tủy sống, bệnh nhân tiểu đường cần liều cao hơn. Sau khi tiêm 10 phút dương vật sẽ bắt đầu cương lên, duy trì trong 30 phút đến 6 giờ.
Bệnh nhân cần được xác định chẩn đoán và làm thử tại phòng khám. Không nên tiếm quá 3 lần/tuần. Tỉ lệ chấp nhận từ 65-85% trong đa số nghiên cứu nhưng có đến 50% ngưng điều trị sau 1 năm. Những lí do chủ yếu làm bệnh nhân ngưng điều trị là: mất hứng thú tình dục, phục hồi cương tự nhiên, những bệnh nội khoa kèm theo.
Biến chứng của tiêm thể hang đã được liệt kê ở trên gồm: máu tụ tại chỗ, đau tại chỗ tiêm, cương đau dương vật, xơ cứng dương vật. Trong đó, cương đau dương vật là biến chứng nguy hiểm có thể gây xơ hóa thể hang vĩnh viễn. Xơ cứng thể hang là biến chứng xa thường gặp nhất, do nhiều yếu tố.

10. Dụng cụ hút gây cương


Đây là một trong 3 cách điều trị chính rối loạn cương dương của Hội Niệu Khoa Hoa Kỳ (AUA). Đây là một phương pháp không xâm lấn.
Bộ dụng cụ gồm một ống hình trụ và một bộ phận hút mà bệnh nhân trùm lên dương vật tạo áp lực âm để gây cương. Duy trì cương nhờ vòng dây đàn hồi.
Thuận lợi của phương pháp này là dễ sử dụng, giá thành thấp, khá an toàn và khởi đầu tức thì việc điều trị. Tuy nhiên nếu dụng cụ được giữ yên lâu có thể gây nguy hại. Bệnh nhân mắc bệnh mạch máu ngoại vi và đái tháo đường không nên dùng phương pháp này.

11. Điều trị bằng sóng xung kích cường độ thấp


Đây là phương pháp hiện đại nhất hiện nay trong việc điều trị rối loạn cương dương. Phương pháp này được áp dụng lần đầu tiên vào năm 2010 do các bác sĩ từ Israel và đến năm 2013, Hội Tiết Niệu Thận học Châu Âu và Hội Tiết Niệu Thận học Hoa Kỳ đã chính thức coi đây là " tiêu chuẩn vàng " trong điều trị rối loạn cương dương. 
Điều trị rối loạn cương dương bằng sóng xung kích thực sự cho hiệu quả vượt trội và bên lâu. 

Xem thêm: 


B. Điều trị phẫu thuật


1. Các phẫu thuật mạch máu


1.1.Các phẫu thuật trên hệ thống động mạch
Nguyên tắc chỉ định chung các phẫu thuật trên hệ thống động mạch khi có hiện tượng chít tắc cơ giới các động mạch nguyên ủy cuả động mạch dương vật làm cho sự tưới máu vào dương vật bị hạn chế, dương vật không thể cương cứng được . Gồm các phẫu thuật sau:
* Hồi phục tuần hoàn động mạch chủ- bụng
Trong trường hợp các mảnh xơ vữa gây chít hẹp động mạch chủ bụng- chậu và hạ vị (hội chứng Leriche). Cần làm cho máu lưu thông tốt ở những đoạn chít hẹp đó, có thể tiến hành phẫu thuật theo 2 phương pháp
-Mở động mạch lấy đi mảng xơ vữa làm cho lưu thông lòng ống động mạch, khâu phục hồi động mạch
-Phương pháp bắc cầu: Dùng 1 đoạn tĩnh mạch tương ứng khâu nối bắc cầu qua đoạn chít hẹp. Phương pháp này hợp lí và có hiệu quả hơn
* Hồi phục tuần hoàn động mạch dương vật
Trong trường hợp động mạch dương vật bị chít hẹp; lượng máu tưới vào dương vật không đủ để đáp ứng việc cương dương vật; phẫu thuật nhằm mục đích để máu vào dương vật đầy đủ hơn. Có 3 phương pháp
- Phương pháp Michal
Năm 1973, Michal dùng phương pháp nối động mạch thượng vị dưới (inferior epigastric artery) qua cân Albuginea vào trực tiếp vật hang (phương pháp Michal I). Phương pháp này về sau không sử dụng vì lượng máu tưới vào vật hang quá nhiều gây cương đau dương vật kéo dài. Phương pháp Michal II có cải tiến bằng cách nối động mạch thượng vị dưới vào động mạch lưng dương vật ở dưới đoạn chít hẹp
-Phương pháp của Virag
Năm 1981, Viragdùng phương pháp nối gián tiếp qua 1 đoạn ghép tĩnh mạch từ động mạch thượng vị dưới tới tĩnh mạch mu sâu. Phương pháp này đạt kết quả từ 40-60%
-Phương pháp Đài Loan
Từ năm 1986 Johnny Shiner-Nan Lin ở Đài Loan áp dụng phương pháp phối hợp cả phương pháp Michal II và Virag. Từ 1986 -1987 đã mổ 9 bệnh nhân và có 7 bệnh nhân có kết quả tốt (77,8%)
1.2. Các phẫu thuật trên hệ thống tĩnh mạch
Trong trường hợp có nhiều chỗ rò rỉ ở vật hang hoặc hình thành nhiều tĩnh mạch tân tạo từ vật hang làm cho máu tưới vào vật hang chưa đủ gây cương cứng dương vật đã bị thoát nhanh về tĩnh mạch trung ương làm cho dương vật không bao giờ cương cứng được tiến hành các phẫu thuật sau
+          Làm tắc tĩnh mạch mu sâu (Embolisation)
+          Buộc- cắt tĩnh mạch mu sâu và các nhánh bên
+          Buộc- cắt tĩnh mạch ngoại vi và chỗ có các đường rò rỉ
+          Buộc phần gốc của vật hang- thắt tĩnh mạch lưng dương vật
+          Động mạch hóa tĩnh mạch mu sâu bằng cách nối động mạch thượng vị dưới với tĩnh mạch mu sâu (phương pháp Virag)

2. Phẫu thuật lắp ghép bộ  nhân tạo (Prosthetic Surgery)


Là phẫu thuật đặt vào 2 bên vật hang một ống chất dẻo cứng bằng silicone, có chiều dài phù hợp với từng người làm cho dương vật luôn luôn cương cứng có thể giao hợp bất cứ lúc nào. Có 2 loại thể hang không bơm phồng được và loại thể hang bơm phồng được.
+ Thể hang giả không bơm phồng được: không thẩm mỹ như loại bơm phồng được nhưng rẻ hơn, tương đối dễ gắn nên cũng được dùng trong những trường hợp chọn lọc. Tỉ lệ nhiễm trùng từ 0.6-8.9%, thường xảy ra trong 3 tháng đầu.
+ Thể hang giả bơm phồng được: có thẩm mỹ và chức năng tốt. Do thỏa mãn các yếu tố: tính kín đáo và khả năng giao hợp tốt.
Bộ dụng cụ gồm: một đôi trụ bơm phồng được, một túi chứa, một bơm, và một ống nối các bộ phận này lại. Các trụ ống được gắn vào trong thể hang, bơm nằm trong bìu và túi chứa nằm trong vùng trước bàng quang sau cơ thẳng bụng. Ép bơm sẽ làm dịch di chuyển chủ động từ túi chứa sang ống tru làm dương vật cương. Ấn trên van xả sẽ làm dịch di chuyển thụ động từ trụ ống về túi chứa làm dương vật mềm.
Cho đến nay, bộ dụng cụ đã có nhiều cải tiến làm giảm hỏng hóc cơ học, tăng tính an toàn và hiệu quả.

3. Phẫu thuật tạo  hình các bệnh làm biến dạng hình thể giải phẫu dương vật


Một số bệnh dị tật bẩm sinh hoặc mắc phải làm thay đổi hình thể giải phẫu dương vật và không thể đưa được vào âm đạođể giao hợp như bệnh Peyronie, dương vật chẻ đôi, dương vật nhỏ, dương vật ngắn. . . cần phẫu thuật tạo hình sưả chữa trả lại hình thể bình thường cuả dương vật khi cương cứng
3.1.      Bệnh La Peyronie
Triệu chứng: có 4 triệu chứng
-           Sờ thấy các mảng xơ cứng ở vật hang
-           Dương vật bị cong khi cương cứng
-           Đau khi giao hợp
-           Có rối loạn cương dương
      Chỉ định phẫu thuật khi
-           Các phương pháp điều trị nội khoa không có kết quả
-           Dương vật bị cong đến mức không thể đưa vào âm đạo
-           Bị rối loạn cương dương
-           Yêu cầu tha thiết cuả bệnh nhân cần được xử trí nhanh
      Nguyên tắc cuả phẫu thuật là
-           Cắt bỏ hết các mảng xơ cứng ở vật hang gây co kéo dương vật
-           Tạo hình lại vật hang ở tư thế thẳng
3.2. Làm dài dương vật
Trong những trường hợp dương vật quá ngắn không làm thỏa mãn người nữ trong giao hợp, cần phẫu thuật làm dài dương vật
Nguyên tắc phẫu thuật: Bộc lộ lưng vật hang tới sát chỗ bám tận vào xương mu bởi một giải cân. Giải phóng vật hang khỏi chỗ bám đó để kéo dài vật hang xuống. Tạo hình lại chỗ bám tận bằng vạt da ghép hoặc cân giữ trực tràng theo kĩ thuật V-Y,Z hoặc Z đôi
3.3. Làm to dương vật
Nguyên tắc phẫu thuật: Dùng các giải mỡ có cuống đặt lên đính vào sát lớp cân nông dương vật rồi dùng các vạt da di chuyển che kín bọc quanh dương vật.











Đăng ký nhận tin bài mới từ chúng tôi

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét

 
Copyright © 2017. Ngoại tiết niệu - Nam khoa.
Design by Ngoại Tiết Niệu. Published by Bác sĩ Lực. Powered by Blogger.
Creative Commons License